Artykuł został opublikowany dzięki zgodzie autora OE1KDA
Openspot 4 Pro oferuje wiele atrakcyjnych możliwości, do których należą łączności skrośne między różnymi systemami cyfrowego głosu i wbudowany akumulator pozwalajacy na korzystanie z niego praktycznie wszędzie. Dzięki temu można uważać go za najbardziej uniwersalne urządzenie tego typu oferowane obecnie krótkofalowcom.
Miłośnicy łączności w systemach cyfrowego głosu mogą oprócz przemienników publicznych korzystać z połączeń za pośrednictwem prywatnych mikroprzemienników (ang. hotspot). Typowymi powodami do tego mogą być znaczna odległość do publicznego przemiennika, przekraczająca zasięg używanej radiostacji, zmieniające się warunki w podróży i brak bieżącej informacji o osiągalnych przemiennikach albo chęć uniknięcia zadrażnień z miejscowymi krótkofalowcami w czasie pobytu za granicą.
Zasadniczo konstrukcję mikroprzemiennika można podzielić na cztery podstawowe części: układ nadawczo-odbiorczy małej mocy (przeważnie maksymalnie 10–20mW), układ wokodera, programowa powierzchnia obsługi i łącze internetowe lub Wi-Fi. Analogicznie jak przemienniki o dużym zasięgu również mikroprzemienniki zapewniają połączenie radiostacji użykownika z wybraną siecią cyfrowego głosu i dzięki temu z innymi użytkownikami tej sieci cyfrowego głosu, wykorzystując do tego celu łącza internetowe.
W praktyce z mikroprzemienników można korzystać w dowolnym miejscu, w mieszkaniu własnym lub innych osób, w biurze, w kawiarni, centrum handlowym, w hotelu, na kempingu, w pojazdach, na łodziach, jachtach itd. W przypadku braku dostępu do Internetu lub nieznajomości danych dostępowych można korzystać z wejścia za pośrednictwem własnego telefonu komórkowego.
Openspot 4 Pro jest niedużym, przenośnym urządzeniem zasilanym akumulatorowo lub z zasilacza sieciowego 5 V. Dodatkowo do wymienionych zalet dysponuje on udoskonalonym układowym rozwiązaniem transkodowania sygnałów między różnymi systemami. Udoskonalona została również programowa powierzchnia obsługi i przedłużono czas pracyz akumulatora.
Ogólne wiadomości
Pierwszym modelem używanym przez VA2PV (a także przez tłumacza) był Openspot ze złączem ethernetowym wbudowany do prostopadłościennego pudełka plastikowego w kolorze niebieskim. Następnie pojawiły się kolejno udoskonalane modele Openspot 2 i Openspot 3 w obudowach o kształcie myszy komputerowej. Openspot 3 posiadał wbudowany akumulator i mógł pracować autonomicznie bez zasilania sieciowego. Program SharkRF Link pozwalał na ich obsługę za pomocą telefonów komórkowych i przenośnych komputerów.
Ostatnim, jak dotąd, modelem z serii jest Openspot 4 (OS4) występujący w wersji zwykłej i Pro. Unowocześnione rozwiązanie zawiera wydajny wielordzeniowy mikroprocesor i nowszy moduł łącza Wi-Fi zapewniający większą szybkość wymiany danych i mniejsze opóźnienia w transmisji.
Mikroprzemiennik jest przewidziany do pracy autonomicznej i nie wymaga ani dodatkowych urządzeń ani spełnienia dalszych wymagań. Zastosowany transko-der zapewnia lepszą jakość dźwięku i pozwala również na przekodowywanie cyfrowego głosu między systemem D-STAR i pozostałymi. Operator może więc prowadzić łączności w sieciach DMR, C4FM, NXDN i P25 przy użyciu radiostacji D-STAR albo odwrotnie – używać radiostacji DMR, C4FM, NXDN lub P25 do prowadzenia łączności D-STAR. Jest to cecha szczególnie cenna przy pracy poza domem, gdyż nie trzeba się obciążać większą ilością sprzętu, ale Openspot 4 Pro jest również przydatny jako wyposażenie stacji domowej.
D o t y c h c z a s o w e t r u d n o ś c i w przekodowywaniu między sys-temem D-STAR i innymi wywodziły się z użycia w nim starszej wersji wokodera niż w pozostałych systemach. Wszystkie wcześniejsze rozwiązania polegające na przekodowywaniu programowym nie sprawdziły się i uzyskiwana w nich jakość przekodowanego dźwięku raczej odstraszała. Przekodowywanie między pozostałymi systemami funkcjonowało dobrze już w poprzednich modelach Openspotów.
Urządzenie obsługuje następujące sieci i protokóły: DMR (Brandmeister, IPSC2 –DMRPlus, DMR-MARC, Phoenix, XLX, TGIF i inne), D-STAR (DCS, REF/Dplus, XRF/Dextra, XLX), C4FM (FCS, reflektory YSF, XLX), NXDN (reflektory NXDN), P25 (reflektory P25), POCSAG (DAPNET) i transmisję komunikatów APRS.
Kolejną cenną właściwością OS4 Pro jest możliwość pracy w sieciach bez korzystania z radiostacji. Program SharkRF Link jest dostępny dla telefonów i komputerów androidowych i iOS. Jako mikrofon i głośnik służą wówczas odpowiednio mikrofon i głośnik komputera lub telefonu. Oprócz tego program pozwala na obsługę i konfigurację Openspota. W zwykłym modelu 4 i w poprzednich możliwa jest tylko zdalna obsługa przez sieć lokalną analogicznie jak za pomocą przeglądarki internetowej. W dalszej części testu zwrócono szczególną uwagę na sprawy związane z użyciem radiostacji D-STAR i pracy bez stosowania radiostacji w ogóle.
Stylistyka i wykonanie
Mikroprzemiennik ma wbudowany akumulator, który można ładować przez gniazdko USB-C, wbudowany moduł Wi-Fi i antenę na pasmo 70 cm. Stabilność generatora TCXO wynosi 10–6, co zapewnia niską stopę błędów (BER) w transmisji. Udoskonalony układ pozwala na korzystanie z przekodowywania sprzętowego, zamiast programowego jak we wszystkich pozostałych modelach.
Całość jest mała i lekka, a jego plastikowa obudowa jest odporna na skutki codziennego używania. Wielokolorowa dioda świecąca informuje użykownika o stanie pracy i połączeń. Mikroprzemiennik nie jest wyposażony we własny wyświetlacz, ale SharkRF Link i przeglądarka internetowa umożliwiają odczyt znacznie większej ilości informacji. O szczególnie istotnych zmianach stanu pracy użytkownik jest informowany za pomocą sygnału dźwiękowego, który zresztą można wyłączyć.
Pobór prądu w czasie pracy dochodzi do 1 A, a zastosowanie układu szybkiego ladowania akumulatora powoduje, że zasilacz musi dostarczać prądu o natęże-niu co najmniej 2 A. Możliwe jest także zasilanie z zewnętrznego akumulatora 5 V. Konfiguracja Openspota zawiera punkt ograniczający stan naładowania do 85%, co ma przedłużyć żywotność akumulatora („Prolong battery life”) na stronie SETTINGS/Miscellaneous).
Konfiguracja i obsługa
Konfiguracja mikroprzemiennika jest łatwa i przejrzysta dzięki możliwości użycia dowolnej przeglądarki internetowej pracującej na telefonie lub w domowym albo przenośnym komputerze pod dowolnym systemem operacyjnym. Operator bez trudności orientuje się w wyświetlanych danych i elementach konfiguracyjnych podzielonych na kilka stron http. Równie prosta jest aktualizacja oprogramowania wewnętrznego. W trakcie pierwszej konfiguracji niepotrzebny jest dostęp do Internetu, ponieważ Openspot ma własny serwer http i staje się dzięki temu centralnym punktem własnej sieci lokalnej. W trakcie pierwszej konfiguracji wprowadzane są m.in. dane dostępowe do lokalnej sieci Wi-Fi.
Praca w systemach cyfrowego głosu wymaga (jednorazowego) zarejestrowania znaku wywoławczego dla sieci D-STAR oraz uzyskania identyfikatora ID dla sieci DMR. O ile dokonano tego już wcześniej, należy tylko wprowadzić znak i identyfikator w konfiguracji. System C4FM nie wymaga rejestracji użytkowników.
Pierwsza konfiguracja
W jej trakcie należy wprowadzić najważniejsze dane konieczne do pracy i po uzyskaniu dostępu do Internetu sprawdzić, czy nieistnieje nowsza wersja oprogramowania wewnętrznego. W przypadku korzystania z fabrycznie ustawionych parametrów konfiguracyjnych start trwa około 5 sekund i w tym czasie dioda świecąca miga na biało. Potem dioda zaczyna migać wolniej, sygnalizując pracę w trybie punktu dostępowego do własnej sieci o nazwie openSPOT AP. Openspot nadaje w tym czasie identyfikator sieci, ułatwiając znalezienie jej przez komputer lub telefon. Po połączeniu komputera z siecią Openspota należy w linii adresowej przeglądarki podać adres http://192.168.99.1. W przeglądarce wyświetlana jest wówczas pierwsza strona konfiguracji.
Tryb punktu dostępowego jest wybierany przy starcie automatycznie, jeśli nie ma skonfigurowanego dostępu do żadnej sieci lokalnej. Jedną z najważniejszych rzeczy jest w tym przypadku wprowadzenie danych dostępowych do lokalnej sieci Wi-Fi. Tryb punktu dostępowego można uruchomić w dowolnym momencie, naciskając przez trzy sekundy oznaczony symbolem Wi-Fi przycisk na górnej ściance obudowy. Dioda świecąca zaczyna wówczas migać na biało.
Zaznaczenie pola szybkiej (uproszczonej) konfiguracji QUICK SETUP u dołu okna konfiguracyjnego poowoduje wyświetlenie w nim tylko najważniejszych parametrów oraz informacji związanych z dostępem do Internetu i z kanałem radiowym (zależnie od używanej radiostacji).
Wybór kraju pracy ze spisu decyduje o granicach pasma 70 cm. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie danych dostępowych do sieci lokalnej. Po naciśnięciu ekranowego przycisku NEXT następuje wyłączenie trybu punktu dostępowego i dioda zaczyna migać na przemian na zielono i pomarańczowo lub tylko na zielono. W pierwszym przypadku miganie sygnalizuje konieczność skonfigurowania kanału połączenia z siecią wybranego systemu (na stronie CONNECTORS).
Dalsza konfiguracja wymaga połączenia komputera lub telefonu z siecią lokalną podaną już w konfiguracji Openspota. Do niezbędnych danych należą znak wywoławczy i otrzymany w trakcie rejestracji identyfikator DMR. Wybór stylu wyświetlania okien z jasnym lub ciemnym tłem zależy od gustu użytkownika. Do koniecznych parametrów należą natomiast wybór systemu (D-STAR, DMR itp.) i odpowiednio początkowego reflektora lub grupy i częstotliwości pracy. Do-datkowo można też skonfigurować transmisję APRS w systemie D-STAR. Naciśnięcie na ekranie przycisku CONNECT powoduje połączenie z wybranym celem (reflektorem itd.). Wprowadzone dane powinny być następnie zapisane w pamięci jako profil 1 (lub inny o dowolnym numerze). Polecenia zmian reflektorów albo grup wygodnie jest zaprogramować w radiostacji. Nie potrzeba wówczas stale korzystać z przeglądarki.
Po połączeniu Openspota z reflektorem operator może prowadzić łączności, korzystając z radiostacji. Dioda na Openspocie świeci na zielono lub czerwono w zależności od kierunku transmisji. Informacje o przebiegu łączności są wyświetlane również w przeglądarce na stronie STATUS. Obserwacje te są wprawdzie interesujące, ale nie są konieczne w codziennej pracy. Równie dobrze nadaje się do tych celów program SharkRF Link. Nie obciąża on nadmiernie telefonu lub komputera i może pozostawać aktywny przez dłuższy czas. Aktualizację oprogramowania wywołuje się na stronie TOOLS w programie lub za pomocą przycisku po prawej stronie okna w przeglądarce. Przeważnie nie trwa ona dłużej niż kilka minut. Na stronie STATUS wyświetlane są na bieżąco: siła odbieranego sygnału (RSSI) i stopa błędów (BER). Wysoka stopa błędów skutkuje zniekształceniami i złą jakością dźwięku.
Po skonfigurowaniu i zapisaniu pierwszego profilu użytkownik może w miarę potrzeb skonfigurować dalsze dla innych systemów i połączeń skrośnych i zapisać je w dalszych profilach.
Konfiguracja POCSAG
Openspot 4 Pro pozwala na nadawanie przywołań do użytkowników odbiorników POPC-SAG. Szczegóły konfiguracji i pracy systemu można znaleźć w Internecie na stronie DAPNET-u. Jak dotąd autor testu (ani tłumacz) nie korzystał z tej możliwości.
Łączności skrośne
Do przekodowywania nadawanych i odbieranych danych głosowych między różnymi systemami w Openspocie 4 Pro wykorzystano sprzętowy wokoder AMBE. Sprawą istotną dla VA2PV była możliwość korzystania z wielu systemów cyfrowego głosu za pomocą jednej radiostacji, zwłaszcza w warunkach podróżnych. Wykorzystywał on radiostację D-STAR w łącznościach DMR, C4FM i NXDN, unikając konieczności zabierania ze sobą radiostacji dla tych systemów albo w ogóle ich zakupu. W ramach pierwszych prób autor testu wypróbował również połączenia skrośne dostępne na D-STAR reflektorze REF030C, nawiązując w ten sposób łączności w DMR-owej sieci America Link oraz za pośrednictwem reflektorów YSF i FCS. Sieć WIRES-X nie była dostępna. Również OS4 Pro nie pozwala na korzystanie z niej. Otrzymane raporty potwierdziły bardzo dobrą jakość dźwięku. Połączenia skrośne za pomocą OS4 Pro dały autorowi dużo radości, zwłaszcza że i w tym przypadku korespondenci potwierdzili dobrą jakość dźwięku.
Profile konfiguracyjne
Użytkownik ma do wyboru 10 profili konfiguracyjnych (w poprzednich modelach było ich 5). Każdemu z nich warto nadać nazwę informującą o jego charakterze. Możliwe jest skonfigurowanie nie tylko profili dla różnych systemów i łączności skrośnych, ale także dla dostępu przez sieć domową, przez punkt dostępowy w telefonie, przez inne sieci Wi-Fi itd. Z poziomu radiostacji D-STAR nie można na przyklad wybierać grup DMR-owych, dlatego praktyczne może być założenie kilku profili skrośnych D-STAR – DMR dla najbardziej potrzebnych grup rozmówców.
Sterowanie przez komputer
Istnieją trzy możliwości zdalnego sterowania mikroprzemiennikiem za pomocą telefonu lub komputera. Jedną z nich jest strona https://sharkRF.link, którą należy otworzyć w przeglądarce. Korzystanie z tego wariantu wymaga podania identyfikatora urządzenia – UID – znajdującego się na naklejce na dolnej ściance obudowy i naciśnięcia przycisku CONNECT. Powoduje to otwarcie strony obsługi tak jak w przypadku lokalnego połączenia przez przeglądarkę. Identyfikator jest zapamiętywany w przeglądarce i nie ma potrzeby wpisywania go za każdym razem. Zdaniem autora testu połączenie i odświeżanie ekranu jest wystarczająco szybkie, ale jednocześnie praca programu nie obciąża nadmiernie telefonu czy komputera. Wariant ten pozwala na podsłuch odbieranego dźwięku, ale nie na prowadzenie łączności. Na stronie początkowej można zapisać kilka identyfikatorów dla różnych Openspotów i wybierać je w zależności od sytuacji.
Drugą możliwością jest konfiguracja za pomocą lokalnego połączenia wspomnianej już dowolnej przeglądarki internetowej pracującej na dowolnym sprzęcie komputerowym. Podobnie jak w poprzednim przypadku możliwy jest
jedynie podsłuch odbieranych stacji.
Program SharkRF Link
Trzecią, oddzielną, możliwością jest program SharkRF Link. Korzystanie z niego przez lokalną sieć Wi-Fi wymaga także podania identyfikatora urządzenia UID jak w pierwszym przypadku. Jego okno wejściowe wygląda tak, jak na ilustracji. Program wyświetla również bieżące informacje o pracy mikroprzemiennika, o ostatnio odebranych korespondentach itd. Pozwala on na zmianę reflektorów i profili oraz ustawień. Obsługa programu jest prosta i intuicyjna, i nie powinna nikomu przyspożyć trudności. W odróżnieniu od wszystkich starszych modeli w przypadku OS4 Pro (i jak dotąd tylko dla niego) SharkRF Link umożliwia dodatkowo prowadzenie łączności z wykorzystaniem mikrofonu i głośnika komputera bez korzystania z radiostacji. U dołu o k n a w y ś w i e t l a n y j e s t d u ż y przycisk nadawania z podpisem PTT. Rozwiązanie to może być praktyczne w sytuacjach, gdy operator nie ma akurat pod ręką radiostacji albo gdy uległa ona uszkodzeniu. Jakiś czas temu w prasie krótkofalarskiej pojawiły się pogłoski, jakoby na lotnisku w Dubaju konfiskowano radiostacje przewożone w bagażu lotniczym. Gdyby to się potwierdziło to prowadzenie łączności za pomocą komputera pozwoliłoby uniknąć takiego niebezpieczeństwa.
Mikroprzemiennik w praktyce
OS4 Pro może być używany w każdym dowolnym miejscu, w którym dostępna jest jakakolwiek sieć Wi-Fi. Użytkownik musi tylko przełączyć go na tryb punktu dostępowego, naciskając przycisk Wi-Fi na górnej ściance przez trzy sekundy. Po znalezieniu sieci openSPOT AP konieczne jest już tylko połączenie się z nią, wywołanie stron konfiguracyjnych pod podanym uprzednio adresem i wprowadzenie danych dostępowych do lokalnej sieci.
W samochodzie można korzystać z punktu dostępowego do Internetu przez telefon komórkowy i z dowolnej przenośnej radiostacji D-STAR albo z przedstawionego w poprzednim punkcie rozwiązania opartego o komputer.
Wbudowany do OS4 (Pro) akumulator umożliwia pracę bez zasilania sieciowego przez dłuższy czas, ale w samochodzie można korzystać z zasilacza 12/5 V, a przenośnie lub w terenie na przykład z akumulatora 5 V. W praktyce korzystanie z sieci cyfrowego głosu nie jest w takich sytuacjach trudniejsze niż z przemienników publicznych z domu.
Podsumowanie
Openspot 4 Pro pozwala na prowadzenie łączności w różnych sie-ciach cyfrowego głosu, zapewniając przy tym dobrą jakość dźwięku. Wbudowany akumulator umożliwia do 30 godzin pracy bez zewnętrznego zasilania. Rzeczywisty czas pracy zależy od intensywności ruchu na paśmie i stanu zużycia akumulatora. Dlatego też korzystnie jest dysponować rezerwowym źródłem zasilania, przykładowo akumulatorem 5 V. Mikroprzemiennik charaktery-zuje się starannym wykonaniem. Instrukcja obsługi omawia szczegółowo szereg dalszych możliwości takich jak biblioteka API dla programistów, funkcja kalibracji dla DMR i funkcje związane z połączeniami sieciowymi. OS4 Pro jest urządzeniem wszechstronnym, niezawodnym i mającym bardzo dobre parametry techniczne. Jest on łatwy w użyciu, a połączenia skrośne stanowią dużą wygodę dla użytkowników. Mimo stosunkowo wysokiej ceny jest on atrakcyjny dla wielu entuzjastów łączności w systemach cyfrowego głosu. Może być dla nich więc cenionym towarzyszem zarówno w domu, jak i wszędzie indziej.
